Koniec PRL i przejęcie władzy przez opozycję W latach 1989–1991 PRL przekształciła się w demokratyczną Rzeczpospolitą Polską, określaną jako III Rzeczpospolita. 29 grudnia 1989 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, przywracając historyczną nazwę państwa, a więc Rzeczpospolita Polska 1. Przejęcie władzy przez komunistów. * Podpisanie w Moskwie porozumienia o polsko-radzieckiej granicy (27.07.1944) - zrzeczenie się przez PKWN Kresów Wschodnich. * Administrowanie przez PKWN z siedzibą w Lublinie (od 1.08.1944), tzw. rząd lubelski, dawnymi województwami lubelskim, białostockim, lwowskim (bez Lwowa) i częścią Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego – samozwańczy, marionetkowy, tymczasowy organ władzy wykonawczej w Rzeczypospolitej Polskiej, działający od 21 lipca do 31 grudnia 1944, na obszarze zajmowanym przez Armię Czerwoną po okupacji niemieckiej – między przesuwającą się linią frontu sowiecko-niemieckiego a Linią Curzona. PKWN składający się z komunistów polskich i ich Dodatkowy argument na poparcie tego, że komunizm znajduje się w natarciu (szczególnie dla amerykańskiej prawicy) dało Zachodowi przejęcie władzy przez komunistów w lutym 1948 r. w Czechosłowacji w wyniku zamachu stanu. Przejęcie władzy przez komunistów w Polsce Brakujące słowo. autor: Stafima. Historia . Królowie i władcy Polski Odkryj karty. autor: Malgorzata369. Historia . W pierwszej fazie próbuje rozmiękczyć doktrynę komunistyczną przez wpływy kulturowe, styl życia. Marcin miałby pomóc w realizacji bardziej skomplikowanego planu. CIA chciałaby kontrolować także polskich patriotów antykomunistów, przy pomocy których można by zorganizować przejęcie władzy z rąk komunistów. 4VXvS1H. Proces przejmowania władzy w Polsce przez siły podległe ZSRR był skomplikowany i wieloetapowy, ze względu na skomplikowane powiązania pomiędzy poszczególnymi państwami koalicji antyhitlerowskiej. Mimo że Józef Stalin już od 1943 miał cichą zgodę sojuszników na opanowanie Polski, ze względu na to, że była ona członkiem antyhitlerowskiego sojuszu, nie mógł tego zrobić otwarcie, a jedynie stworzyć pozory „przejęcia władzy z woli ludu” przez kierowane przez Moskwę utworzeniu w Polsce działającej w konspiracji Polskiej Partii Robotniczej (1943) i działającego w Moskwie Związku Patriotów Polskich Józef Stalin zyskał potrzebną mu do zachowania pozorów grupę „aktywistów”, którzy mieli w imieniu ZSRR rządzić w Polsce. Po zerwaniu w roku 1943 stosunków z rządem polskim w Londynie komuniści mogli już otwarcie rozpocząć formowanie nowej władzy. Pierwszą taką próbą była powołana bez wiedzy Moskwy, ale zaakceptowana przez Stalina Krajowa Rada Narodowa, utworzona przez PPR 1 stycznia 1944 roku. 22 lipca z połączenia ZPP i KRN powstał Polski Komitet Wyzwolenia grudnia 1944 PKWN został przekształcony w Tymczasowy Rząd Republiki Polskiej, a 28 czerwca 1945 w Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej z Edwardem Osóbką-Morawskim jako premierem. Doszło do tego w momencie, gdy część polityków zachodnich, ze Stanisławem Mikołajczykiem na czele, uznało, że nie ma już szans na wyparcie komunistycznego rządu z kraju i jedyną szansą na ocalenie demokracji jest współpraca. Odrodzone Polskie Stronnictwo Ludowe pod wodzą Mikołajczyka było przejściowo tolerowaną opozycją, nie trwało to jednak długo. W roku 1946 władze komunistyczne przeprowadziły referendum ludowe (słynne „3 Pytana”) na temat nowych granic, zmian w ustroju i władzy. Sfałszowane wyniki posłużyły do rozpętania nagonki na stronnictwo Mikołajczyka, który 8 lutego 1947 roku zrezygnował ze stanowiska, a już wkrótce był zmuszony opuścić od dłuższego czasu trwała akcja niszczenia resztek podziemnego oporu, zintensyfikowana po pokazowym procesie przywódców podziemia w Moskwie (tzw. proces szesnastu, 1945). W roku 1948 na Kongresie Zjednoczeniowym PPR i PPS połączyły się w Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą, kończąc z pozorami i rozpoczynając okres niepodzielnej władzy komunistów nad Polską. Oficjalnie nowe państwo nosiło nazwę Polska Rzeczpospolita Ludowa, chociaż zazwyczaj w nieoficjalnych pismach, gazetach i na uroczystościach używano nazwy Polska Ludowa. Znamienne jest, że celowo nie używano ani nazwy „socjalistyczna”, ani „komunistyczna”, mimo że lepiej oddałoby to prawdziwy charakter nowej władzy w Polsce. Polecamy również: Referendum ludowe (1946) - znaczenie, historia Mimo faktycznego przejęcia władzy w powojennej Polsce przez podległych Moskwie polskich komunistów Józef Stalin i jego poplecznicy musieli, przynajmniej na początku, trzymać się ustaleń zawartych na konferencjach Wielkiej Trójki w Poczdamie i Jałcie. Te zaś zakładały, że Polska będzie krajem... Więcej » Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej - historia, program, cele Pomiędzy rokiem 1944 a 1945 komuniści polscy, będący pod stałą kontrolą Józefa Stalina, przejęli praktycznie całą władzę w świeżo wyzwolonej Polsce. Mogli zatem przystąpić do kolejnej fazy planu dyktatora ZSRR, jakim było stworzenie z Polski państwa wasalnego. Mimo budowy socjalizmu jednak, Stalin był... Więcej » Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) - powstanie, cele, członkowie, historia PZPR, czyli Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, była przez prawie cały okres istnienia PRL-u jedyną legalnie działającą partią i w praktyce główna siłą zarządzającą krajem. Całkowicie kontrolowana przez ZSRR, stanowiła niejako kluczowy element kontroli nad Polską, jaką roztoczył w okresie powojennym blok... Więcej » Bolesław Bierut - biografia, rządy Bolesław Bierut urodził się w niezbyt zamożnej, chłopskiej rodzinie roku w Rurach Brygidkowskich. Od roku 1900 uczył się w bliskiej jego miejscu zamieszkania szkole parafialnej, z której został jednak usunięty przed zakończeniem nauki z powodu udziału w antyrosyjskich zamieszkach. Dalsze... Więcej » Proces szesnastu - historia Jednym z pierwszych celów, jakie nowe władze komunistyczne musiały sobie postawić przy przejmowaniu władzy w Polsce, była eliminacja wszystkich środowisk opozycyjnych, które mogłyby realnie zagrozić działaniom komunistów wysłanych z Moskwy. Największym i najsilniejszym konkurentem w roku... Więcej » Liczba wyników dla zapytania 'historia': 10000+ Konstytucja 3 maja Brakujące słowowg Sikorska Historia Symbole narodowe Znajdź słowowg Stafima Historia Mapa Polski Kazimierz Wielki Rysunek z opisamiwg Naprawdewarto Historia Powstanie styczniowe Ustawianie w kolejnościwg Skowrontowa Historia Trzy rozbiory Polski Połącz w parywg Abon Historia Mały Książę - historia pilota. Ustawianie w kolejnościwg Zuzannakrótki Historia Bolesław Chrobry Teleturniejwg Monikagaborek2d Historia Od Piastów do Jagiellonów- zadania do rozwiązania Testwg Malgorzata125 Historia Historia Ani z Zielonego Wzgórza Rysunek z opisamiwg Zuzannakrótki Historia Twórcy Konstytucji 3 Maja - połącz w pary Połącz w parywg Patroni2021 Historia Konstytucja 3 Maja Oświecenie Brakujące słowowg Stafima Historia Konstytucja 3 maja Znajdź słowowg Sikorska Historia Systemy rządów w międzywojennej Europie - dyktatury totalitarne. Rysunek z opisamiwg Stafima Historia Prezydenci Polski Ustawianie w kolejnościwg Agnieszkamadeja Historia Polska pierwszych Piastów - daty Połącz w parywg Anma Historia powstanie warszawskie Pasujące parywg Magda19 Historia MAPA - odzyskanie niepodległości Rysunek z opisamiwg Martarudnowak1 Historia Kryzys i Odbudowa Państwa Polskiego Sortowanie według grupwg Robertstruski Historia Życie w PRL Brakujące słowowg Stafima Historia Rozbicie dzielnicowe - mapa Rysunek z opisamiwg Sabinakossak1 Historia Powstanie listopadowe i styczniowe Podziel na kategoriewg Skowrontowa Historia Polscy królowie Sortowanie według grupwg Agnieszkamadeja Historia Arabowie i islam Połącz w parywg Skowrontowa Historia Unia polsko- litewska Znajdź paręwg Elzbietasosnowa Historia Dynastia Piastów - sprawdzienie wiedzy :) Koło fortunywg Sylwiahenzler Historia Unia lubelska Sortowanie według grupwg Ewagranosik Historia Przejęcie władzy przez komunistów w Polsce Brakujące słowowg Stafima Historia Starożytny Egipt- powtórka Testwg Nefeneferuaton Historia Królowie i władcy Polski Odkryj kartywg Malgorzata369 Historia historia Napoleon Połącz w parywg Ameba Historia Ziemie polskie - Wiosna Ludów. Brakujące słowowg Stafima Historia Królowie i Książęta Polski Teleturniejwg Pokladecki wszyscy Historia Historia Testwg Janczapran Historia Mazurek Dąbrowskiego Brakujące słowowg Martarudnowak1 Historia Unie Polski z Litwą Testwg Ryzy06com Historia HISTORIA ZBAWIENIA - NT - A Testwg Mojalekcja14 Historia Cyfry rzymskie Połącz w parywg Ireneusz6 Historia Księstwo Warszawskie Rysunek z opisamiwg Stafima Historia Obowiązki rycerza. Brakujące słowowg Stafima Historia Bitwa Warszawska Brakujące słowowg Stafima Historia Stan wojenny - zawieszenie. Brakujące słowowg Stafima Historia KSZTAŁTOWANIE SIĘ GRANIC II RP Rysunek z opisamiwg Jpodavca Historia HISTORIA kl 5 dział 4 Przebij balonwg Wertix Historia Daty Połącz w parywg Agnieszka14 Historia Powtórzenie: Początki średniowiecza Odkryj kartywg Skowrontowa Historia Kalendarium historii Polski po 1945 r. Połącz w parywg Agnieszkamadeja Historia od PRL do III RP Teleturniejwg Katarzynafurman1 Historia O wolność - Stany Zjednoczone Ameryki Połącz w parywg Stafima Historia Pojęcia Starożytna Grecja wersja 2 Połącz w parywg Baja418 Historia SPOŁECZNE BUNTY W CZASACH PRL-U Połącz w parywg Weronika83 Historia Nowe rodzaje broni - I wojna światowa Znajdź paręwg Stafima Historia Rzeczpospolita XVIII wiek - przed panowaniem S. A. Poniatowskiego Brakujące słowowg Stafima Historia Kryzysy społeczno- polityczne PRL. Geneza. Brakujące słowowg Stafima Historia Tadeusz Kościuszko na czele powstania. Brakujące słowowg Annasgadzik Historia Połącz w pary [ISLAM I BIZANCJUM] Połącz w parywg Emiliah Historia XVII wiek - konflikt ze Szwecją. Ziemie. Rysunek z opisamiwg Stafima Historia Dekada Gierka Brakujące słowowg Stafima Historia Transformacja gospodarcza III RP. Brakujące słowowg Stafima Historia XVII wiek- skutki konfliktów zbrojnych Losowe kartywg Stafima Historia Książka, biblioteka - historia druku Znajdź słowowg Elaguc Historia Pozostawienie Polski w strefie wpływów ZSRR umożliwiło utworzenie komunistycznych władz podległych Stalinowi. Ich istnienie zależało jednak od stłumienia opozycji, politycznej i zbrojnej. Zrobiono to w sposób zdecydowany i brutalny. Przejęcie władzy przez komunistów Geneza – w czasie wojny rozwój działalności ugrupowań komunistycznych (VIII 1941 Polska Partia Robotnicza – PPR; III 1942 Gwardia Ludowa – GL) – po odkryciu zbrodni katyńskiej wycofanie uznania ZSRR dla rządu RP w Londynie – tworzenie alternatywnej armii („ludowe Wojsko Polskie”, tzw. berlingowcy) – I 1944 utworzenie alternatywnych struktur władzy (KRN – Krajowa Rada Narodowa, na czele agent służb ZSRR Bolesław Bierut; odmowa uznania rządu RP w Londynie, współpraca z ZSRR, zapowiedź reformy rolnej i nacjonalizacji przemysłu) – II 1945 konferencja „Wielkiej Trójki” w Jałcie (granica wschodnia Polski na linii Curzona, Polska w strefie działań ZSRR, wolne wybory) – od przekroczenia Bugu w VII 1944 zajmowanie przyznanych Polsce terenów wyłącznie przez Armię Radziecką i „ludowe” Wojsko Polskie Linia Curzona – zaproponowana w czasie wojny bolszewickiej w 1920 r. przez Brytyjczyków linia demarkacyjna (tymczasowa granica) między wojskami polskimi i bolszewickimi – całkowicie odcinała od Polski Kresy. Po II wojnie światowej wzdłuż linii Curzona ustalono granicę Polski (istniejącą z małymi zmianami do dziś). Przebieg 1) zaraz po przekroczeniu Bugu przez Sowietów – zał. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego jako „rząd” (tzw. „komitet lubelski”, na czele Edward Osóbka-Morawski) – manifest 22 VII 1944 – sojusz z ZSRR, granica wschodnia na linii Curzona – decyzje PKWN – utworzenie Milicji Obywatelskiej (zamiast policji, w czasie wojny kolaborującej z Niemcami), sądownictwo wojskowe także w sprawach cywilów – 1944 reforma rolna: przejęcie ziemi poniemieckiej i wielkiej własności ziemskiej w zamian za dożywotnią rentę (wkrótce zmniejszoną); nieco ponad 1/3 rozparcelowano (podzielono) między chłopów, z reszty utworzono gospodarstwa państwowe – likwidacja ziemiaństwa, uzyskanie poparcia chłopów dla nowych władz – XII 1944 przekształcenie PKWN w Rząd Tymczasowy RP (premier Edward Osóbka-Morawski) 2) VI 1945 utworzenie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej uznanego przez aliantów (premier Edward Osóbka-Morawski) – oprócz komunistycznej większości także kilku polityków opozycji ( były premier rządu londyńskiego Stanisław Mikołajczyk – rozłam w rządzie londyńskim) – w tym samym czasie VI 1945 w Moskwie „proces szesnastu” (przywódców polskiego państwa podziemnego, podstępnie aresztowanych przez NKWD i oskarżonych o współpracę z Niemcami przeciwko ZSRR) – likwidacja krajowych struktur rządu londyńskiego, zastraszenie opozycji – próba przekonania Kościoła i ludności, że nowe władze nie wprowadzą zmian obyczajowych (udział dygnitarzy komunistycznych w uroczystościach religijnych, religia w szkołach, zwrot dóbr kościelnych zagrabionych przez Niemców, zgoda na istnienie prorządowego ale katolickiego Stowarzyszenia PAX z przedwojennym narodowcem Bolesławem Piaseckim na czele) – przejęcie tzw. Ziem Odzyskanych (Śląsk, Pomorze, Warmia i Mazury) – rozpoczęcie masowych przesiedleń (3,5 mln Niemców do Niemiec, 1,8 mln Polaków z Kresów) Ciekawostka: przesiedlenia Polaków z Kresów na Ziemie Odzyskane nazywano oficjalnie „repatriacją”. Był to jednak zabieg propagandowy, bo „repatriacja” oznacza „powrót do ojczyzny (z innego kraju)”, a przesiedlani Polacy byli właśnie przymusowo wysiedlani ze swojej ojczyzny na zupełnie nowy dla siebie teren. 3) wykonanie decyzji aliantów o wolnych wyborach: – VI 1946 sfałszowane referendum ludowe (zniesienie senatu, reforma rolna i nacjonalizacja przemysłu, granica zachodnia na Odrze i Nysie Łużyckiej) – propaganda i terror UB przeciwko opozycyjnemu PSL – I 1947 sfałszowane wybory do Sejmu Ustawodawczego (rzekome zwycięstwo „bloku demokratycznego” pod kierunkiem komunistów i porażka opozycyjnego PSL) – ucieczka Stanisława Mikołajczyka z kraju – praktyczna likwidacja opozycji politycznej – Sejm Ustawodawczy: prezydent Bolesław Bierut, premier Józef Cyrankiewicz, „Mała Konstytucja” (praktyczne odejście od zasad konstytucji marcowej 1921) Zmiany w ugrupowaniu rządzącym w Polsce: – przekształcenie PPR w partię masową – wewnętrzne konflikty między zwolennikami sowietyzacji (Bolesław Bierut) i „polskiej drogi do socjalizmu” (Władysław Gomułka), związane także z wojennymi losami działaczy komunistycznych – odsunięcie od władzy i aresztowanie Władysława Gomułki za „odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne” (zwycięstwo nurtu prosowieckiego) – czystka i zastraszenie przedwojennych działaczy PPS – XII 1948 utworzona Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR; połączenie PPR i PPS) Skutki Zwołanie Sejmu Ustawodawczego i uchwalenie tzw. Małej Konstytucji oznaczało przejęcie władzy w Polsce przez komunistów (podległych Stalinowi, ale z uznaniem międzynarodowym). Partyzantka antykomunistyczna (podziemie antykomunistyczne, „żołnierze wyklęci”) Geneza: – od 1943 tworzenie przez AK struktur konspiracyjnych na wypadek okupacji radzieckiej (ok. 80-100 tys. żołnierzy w chwili zakończenia wojny) – porażka „planu Burza” – brutalna likwidacja AK na Kresach, upadek powstania warszawskiego, – uznanie Polski za strefę działań wojennych ZSRR – terror NKWD wobec AK, bezkarne zbrodnie żołnierzy radzieckich na polskich cywilach – „myślenie życzeniowe” wielu działaczy antykomunistycznych (nadzieje na „III wojnę światową” zachodnich aliantów z ZSRR) – spóźnione i niewystarczające działania rządu RP w Londynie oraz utrata międzynarodowego poparcia dla niego Przebieg: Działania partyzantki antykomunistycznej: – partyzantka antykomunistyczna – początkowo ok. kilkunastu tys. żołnierzy, różne organizacje bez wspólnego dowództwa; największe to AK – Armia Krajowa (do rozwiązania w I 1945), WiN – Wolność i Niezawisłość, Delegatura Sił Zbrojnych na Kraj, NSZ – Narodowe Siły Zbrojne, Konspiracyjne Wojsko Polskie) – akcje zbrojne: ataki na posterunki i więzienia (uwalnianie więźniów), przejmowanie pieniędzy i dokumentacji z urzędów i spółdzielni, zamachy na funkcjonariuszy komunistycznych – największe akcje zbrojne: V 1945 atak na obóz NKWD w Rembertowie koło Warszawy (uwolnienie kilkuset więźniów), V 1946 opanowanie miasta Hrubieszów (rzadki przypadek współdziałania WiN i UPA) Przeciwdziałanie ze strony władz komunistycznych: – ogromne siły rządowe (cn. 250 tys. milicjantów i żołnierzy, w tym wyposażonych w ciężką broń) wsparte przez jednostki NKWD – brutalne represje (aresztowania, tortury w śledztwie, wyroki śmierci; w obozach NKWD śmierć głodowa i deportacje na Syberię) – VII 1945 obława augustowska – masowe aresztowania na Suwalszczyźnie (kilkaset osób uprowadzono w nieznanym kierunku i zamordowano) – II 1947 amnestia dla działaczy podziemia (wiarołomna, bo ujawniający się zostali poddani represjom; praktyczna likwidacja większości struktur konspiracyjnych) – propaganda państwowa przedstawiająca partyzantkę jako „bandy” (wykorzystanie faktu, że na tych samych terenach działały również bandy rabunkowe) Badanie i ocenę partyzantki antykomunistycznej po 1945 komplikuje fakt, że niektórzy jej działacze jednocześnie walczyli z okupantami i popełniali zbrodnie wojenne. Na przykład, działający na Podlasiu oddział Romualda Rajsa ps. Bury zarówno zwalczał komunistów, jak i dopuszczał się mordów na prawosławnych Białorusinach. Powoduje to, że przez jednych „Bury” jest uznawany za bohatera, a przez innych za zbrodniarza. W 2019 ofiary zbrodni „Burego” zostały uznane za świętych przez Kościół prawosławny. Przykłady ofiar terroru: – Danuta Siedzikówna ps. „Inka” – 18-letnia sanitariuszka oddziału Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” (po aresztowaniu mimo tortur nikogo nie zdradziła, rozstrzelana). – rotm. Witold Pilecki – w czasie wojny dobrowolny więzień i organizator ruchu oporu w KL Auschwitz oraz powstaniec warszawski; po wojnie organizował konspiracyjne struktury wywiadu (aresztowany, torturowany i rozstrzelany) – gen. August Emil Fieldorf ps. „Nil” – w czasie wojny dowódca Kedywu Komendy Głównej AK; po wojnie nie podjął działalności konspiracyjnej (mimo to aresztowany pod fałszywymi zarzutami i powieszony). Skutki: – zdecydowane zwalczanie partyzantki przez władze i brak poparcia społeczeństwa (zmęczonego wojną) powodowały szybkie wygaszanie oporu – IV 1950 porozumienie Episkopatu Polski z władzami komunistycznymi – potępienie konspiracji przez Kościół katolicki (co także wpłynęło na wygaszanie oporu zbrojnego przeciw komunistom) – po 1953 partyzantka antykomunistyczna była już rzadkością (choć ostatni partyzant – Józef Franczak 'Lalek’ – zginął dopiero w 1963) – przez cały okres PRL partyzantka antykomunistyczna była przemilczana lub nazywana „bandami”, a jej zwalczanie nazywano „utrwalaniem władzy ludowej” Od lat 90. XX w. – upamiętnienie „żołnierzy wyklętych”, w tym: – 1 III Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych (rocznica wykonania wyroku śmierci na członkach tzw. IV Komendy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość w 1951) – poszukiwania anonimowych pochówków ofiar „mordów sądowych” i uroczyste pogrzeby (Instytut Pamięci Narodowej – prof. Krzysztof Szwagrzyk, archeolodzy-wolontariusze) Ciekawostka: określenie „żołnierze wyklęci” powstało dopiero w latach 90. XX wieku. Najczęściej interpretuje się je tak, że partyzanci antykomunistyczni w Polsce po II wojnie światowej nie tylko byli zwalczani przez państwo, ale także lekceważeni lub potępiani przez większość społeczeństwa, Kościół i opinię międzynarodową więc w ten sposób „wyklęci” przez wszystkich. Konspiracja młodzieżowa Geneza: – opór młodzieży przeciw indoktrynacji w szkołach (likwidacji harcerstwa, walce z religią, przymusowi członkostwa w komunistycznych organizacjach, przekazywanym treściom itd.) – chęć włączenia się w działalność niepodległościową jak dorośli Przebieg: – ogółem 1944-1956 powstało ponad 1000 grup konspiracyjnych (przeważnie małych i krótko działających, ale łącznie kilkanaście tysięcy osób) – formy działalności: propaganda (wydawanie i rozpowszechnianie ulotek), samokształcenie, szkolenie wojskowe, w niektórych organizacjach także próby działań dywersyjnych Skutki: – represje wobec uczniów – usuwanie ze szkół, kary więzienia (specjalny obóz dla młodocianych więźniów w Jaworznie – na wzór radziecki); represje wobec rodziców „Akcja Wisła” Geneza: – sztuczny podział ziem południowo-wschodniej Polski, w tym Bieszczad (zamieszkanych przez Polaków i Ukraińców) – nadzieje nacjonalistów ukraińskich na kolejną wojnę, która przyniesie niepodległość Ukrainie – dążenie do oderwania terenów Polski zamieszkanych przez Ukraińców – działalność partyzantki ukraińskiej (UPA – Ukraińskiej Powstańczej Armii) przeciwko przesiedleniom Ukraińców z polskich Bieszczad do ZSRR Przebieg: – walki UPA (przy wsparciu ludności ukraińskiej) z „ludowym” WP, ale i polskim podziemiem – III 1947 śmierć gen. Karola Świerczewskiego „Waltera” (jednego z najbardziej rozpoznawalnych dowódców „ludowego” WP) w zasadzce koło Baligrodu – pretekst do odwetu na Ukraińcach – 1947-1950 „Akcja Wisła” – przymusowe przesiedlenie ludności greckokatolickiej i prawosławnej na tzw. ziemie odzyskane (140 tys. osób) Skutki: – czystka etniczna w południowo-wschodniej Polsce – likwidacja ukraińskiego osadnictwa i kultury, wyludnienie – rozproszenie ukraińskiej mniejszości w Polsce (Dolny Śląsk, Pomorze Zachodnie, Warmia) – całkowita likwidacja oporu Ukraińców, w tym działalności UPA w Polsce – represje wobec inteligencji i duchowieństwa ukraińskiego w Polsce Ponieważ przy przesiedleniach przyjęto kryterium religijne (prawosławni i grekokatolicy), oprócz Ukraińców przesiedlono także Łemków, stanowiących osobną grupę etniczną. Akcja Wisła osłabiła kulturę łemkowską bardziej, niż ukraińską (Łemków było znacznie mniej, więc rozproszenie uderzało w nich silniej). [podstawa programowa dla szkół podstawowych – Ilustracja – plakat propagandowy „Olbrzym i zapluty karzeł reakcji”, rozpowszechniany przez komunistów w 1945 roku. „Olbrzym” ma mundur „ludowego” Wojska Polskiego, a opluwa go pokraczny stwór z napisem „AK”. „Reakcja” to w komunistycznej propagandzie dążenie do przywrócenia starych porządków, niechęć wobec zmian. Choć plakat kolportowano tylko przez kilka miesięcy 1945 (zaprzestano po utworzeniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej), samo określenie weszło do powszechnego użycia i wskazywało stosunek nowych władz do Armii Krajowej. Przejęcie władzy w Polsce przez komunistów. Mistrzyni życia, Historio, zachciewa ci się psich figlów: zza kraty podgląda Orion, jak siedzimy na kiblu. Opowiadasz mi stare kawały i uśmiechasz się, na wpół drwiąca, i tak kiblujemy pomału – ty od wieków, ja od miesiąca. O Nieśmiertelna, skądże ta skłonność do paradoksów, i powiedz mi – czy to mądrze całemu światu krew popsuć? Bo skoro na całym świecie, jak nie wojna, to stan wojenny – Historio, powiedz mi przecie: Po diabła to kiblujemy? Rewolucyjny poeta ma zgnić w tym mamrze sowieckim?! Historio, przecież to nietakt, ktoś z nas po prostu jest dzieckiem! Więc wstydź się, sędziwa damo, i wypuść z Zamarstynowa... (Na kryminał zaraz za bramą zasłużymy sobie od nowa!) Komuniści nie mieli łatwej drogi do przejęcia władzy w Polsce. Było tak z przynajmniej dwóch powodów. Polacy nie byli przekonani w większości do tego ustroju. Jak napisał jeden z pisarzy w Polsce komunizm był roślinną wyhodowaną na obczyźnie i tylko zaszczepioną na polskiej ziemi. Po drugie komunistów w Polsce praktycznie ok. 1941 nie było. Jak pisał w przytoczonym wierszu komunista Władysław Broniewski jest to istny paradoks. Stalin sam pozabijał większą część swoich komunistów... Mimo wszystko tych przeszkód nie należy zapominać, że i przesadzona roślina może się przecież przyjąć. Skoro komunizm był w ruinach należało go odbudować. Jako, że do odbudowy było dużo, a czasu nie za bardzo Stalin rolę budowniczych powierzył dzielnym Polakom mieszkającym w Moskwie. Stworzył tym samym sześcioosobową grupę inicjującą, która pod koniec grudnia 1941 roku została na spadochronach zrzucona na ziemie polskie. Na jej czele stanęli Marceli Nowotko, Paweł Finder i Bolesław Mołojec. Naszym bohaterom inicjatyw jak widać nie brakowało... ...gdyż już 5 stycznia 1942 roku odbyło się pierwsze konspiracyjne zebranie w Warszawie. Utworzono na nim nową partię. Nazwana została ona Polską Partia Robotniczą (PPR). Przywódcą nowo powstałej partii został Marceli Nowotko. Jak się jednak okazało życie komunisty nie jest łatwe, proste i przyjemne. Nowotko w wyniku walk wewnętrznych o władzę w partii został zastrzelony jeszcze w listopadzie 1942 roku. Kolejny przywódca – Bolesław Mołojec – też nie po przewodził długo. Po miesiącu wyrokiem sądu partyjnego został skazany na śmierć. Ostatnim z przywódców wywodzących się z grupy inicjującej był Paweł Finder. Ten jednak został w listopadzie 1943 roku aresztowany przez gestapo. Stalin jednak nie poprzestał na działaniach w Polsce. Chciał mieć pod ręką posłuszny ośrodek polskiej władzy, który w przyszłości mógłby bez problemów pomóc mu w podporządkowaniu sobie Polski. Wobec tego w lutym 1943 roku w Moskwie utworzono Związek Patriotów Polskich (ZPP). Na jego czele stanęła Wanda Wasilewska działająca wcześniej w czasopiśmie Nowe Widnokręgi, z którego zresztą wywodziła się większość polskich patriotów. ZPP stał się bardzo wygodnym narzędziem propagandowym dla Stalina. ZPP w wydawanym przez siebie tygodniku Wolna Polska prowadził szeroką kampanię informacyjno-propagandową wśród Polaków przebywających w ZSRR. Same cele ZPP także były jasne. Komitet Organizacyjny ZPP opowiadał się za wolną Polską połączoną braterskimi więzami z ZSRR. Także na prośbę samej przewodniczącej Wasilewskiej i ZPP Stalin wyraził zgodę na utworzenie polskich oddziałów wojskowych. W maj 1943 roku ogłoszono oficjalnie tworzenie Wojska Polskiego w ZSRR. Do utworzonej 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki rekrutacja przebiegała szybko. Polacy chcieli walczyć o swój kraj choćby przy boku Stalina. Ale komuniści mieli swoje wojsko nie tylko za granicami naszego kraju. Cały czas w Polsce mocno działała PPR. 6 stycznia 1942 czyli tuż po powstaniu założyła ona Gwardię Ludową. Konspiracyjną organizację ludową, będącą poniekąd jej alternatywą wobec istniejącej wtedy w Polsce Armii Krajowej utworzonej przez Delegaturę Rządu na Kraj. Tak naprawdę to wszystkie wcześniejsze działania były tylko wstępem do przejęcia przez komunistów władzy w Polsce. Pierwszym naprawdę dużym krokiem ku przejęciu rządów było powstanie Krajowej Rady Narodowej (KRN). Na przełomie listopada i grudnia 1943 w Warszawie powołano komitet organizacyjny Rady. W nocy z 31 XII 1943 na 1 I 1944 ukonstytuowała się KRN. Władzę objął w niej Bolesław Bierut. Do walki zbrojnej KRN powołała Armię Ludową, w której skład weszły organizacje wojskowe ugrupowań reprezentowanych w KRN, przede wszystkim Gwardia Ludowa, nieliczne oddziały i placówki Batalionów Chłopskich. W marcu 1944 KRN wysłała swoich przedstawicieli do Moskwy. Celem ich wyjazdu było oficjalne nawiązanie stosunków z ZSRR oraz porozumienie ze Związkiem Patriotów Polskich (ZPP) i Centralnym Biurem Komunistów Polskich w ZSRR. Drugi krok. 20 lipiec, 1944 rok. Tym razem to z inicjatywy samego Stalina utworzono w Moskwie Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN). Oficjalnie jednak PKWN został utworzony w Chełmie. Główną rolę stanowili w nim komuniści z ZPP i przybyli z kraju działacze KRN. Przewodniczącym PKWN został Edward Osóbka-Morawski. Po mimo, że mogłoby się wydawać, że PKWN stał się najważniejszą częścią przejmowania władzy przez komunistów w Polsce, uznawał on zwierzchność Krajowej Rady Narodowej. Powstały podobno w Chełmie Lubelskim (naprawdę w Moskwie, tak jak i sam PKWN) Manifest lipcowy. Wydanie go faktycznie oznaczało, odbywające się z inicjatywy i przy pomocy ZSRR, przejęcie władzy w Polsce przez komunistów. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego wzywa Was: Wszystko dla najprędszego wyzwolenia kraju i rozbicia Niemców! Polacy! Do walki! Do broni! Niech żyje zjednoczone Wojsko Polskie, walczące o wolność Polski! Niech żyje sprzymierzona Armia Czerwona, niosąca Polsce wyzwolenie! Niech żyją nasi wielcy sojusznicy – Związek Radziecki, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone Ameryki Północnej! Niech żyje jedność narodowa! Niech żyje Krajowa Rada Narodowa – reprezentacja walczącego narodu! Niech żyje Polska wolna, silna, niepodległa, suwerenna i demokratyczna! Fragment Manifestu Lipcowego Celów Manifestu było wiele. Jedno było pewne: komuniści przejęli władzę w Polsce. Ogólnie można powiedzieć, że Manifest lipcowy odmawiał rządowi na emigracji prawa reprezentowania narodu i państwa polskiego. W dziedzinie polityki zagranicznej wskazywał na konieczność ścisłego sojuszu z ZSRR. Zapowiadał odbudowę kraju, przeprowadzenie reformy rolnej i nacjonalizację w gospodarce. Wzywał Polaków do walki z okupantem. 26 lipca miało miejsce kolejne ważne wydarzenie. PKWN porozumiało się z rządem radzieckim co do przestępstw popełnianych w strefie operacji wojennych. Podlegać zaczęły one jurysdykcji radzieckiej. Na mocy tego porozumienia sprawy aresztowanych żołnierzy AK znajdować się miały w kompetencji NKWD i radzieckich sądów wojskowych. Był to kolejny krok, który utrudnił działania AK a tym samym Polskiemu Rządowi na Emigracji. Komuniści wzmocnili się oddając pewną część swej suwerenności ZSRR. Władza jest już w tym czasie praktycznie w stu procentach w rękach komunistów. Nie oznacza to jednak, że cieszą się oni poparciem. Komuniści zaczynają powoli przystosowywać polskie prawo do swoich potrzeb. Rozpoczyna się wydawanie wielu różnych dekretów przez PKWN. Z których najważniejsze moim zdaniem to: dekret o częściowej mobilizacji i rejestracji ludności do służby wojskowej (15 sierpnia 1944), dekret o wprowadzeniu do obiegu banknotów Centralnej Kasy Skarbowej z nazwą nie istniejącego jeszcze Narodowego Banku Polskiego (24 sierpnia 1944), dekret o wymiarze kary dla zbrodniarz faszystowskich i zdrajców narodu polskiego, na mocy którego ścigano AKowców (31 sierpnia 1944), dekret o reformie rolnej (odebranie własności rolnej posiadaczom majątków większych niż 50 ha – 6 września 1944). A to dopiero wstęp do rządzenia po moskiewsku... 23 września 1944 zatwierdzono w trybie dekretu nowy kodeks karny Wojska Polskiego. Za 17 rodzajów przestępstw przewidziano karę śmierci, w tym za publiczne lżenie, znieważanie i wyszydzanie ustroju. To już wyraźnie pokazuje jak w tym momencie skomunizowane zostało polskie prawo. Z mniej politycznych dekretów wydano już tylko dekret o mobilizacji kolei (4 listopada 1944) i dekret o kolejnej reformie rolnej (6 listopada 1944). Następnie jak już pisałem było coraz gorzej. PKWN zaczął wydawać dekrety, które coraz bardziej pomagały komunistom w przejęcie w Polsce władzy totalnej. Tak też było 7 października 1944 gdy powołano Milicję Obywatelską i Państwowy Urząd Repatriacyjny. Pod koniec października wydano dekret o ochronie państwa. I 28 grudnia. Dekret PKWN o wprowadzeniu wojennej cenzury korespondencji i rozmów telefonicznych. Opozycja traci praktycznie możliwości walki... 31 grudnia 1944 zniknął PKWN. Ale nie dlatego, że komuniści zrezygnowali z chęci przejęcia władzy w Polsce. PKWN został przekształcony w Rząd Tymczasowy Rzeczpospolitej Polskiej. Czyż nie brzmi to bardziej oficjalnie? Właściwie nic się nie zmieniło. Tylko to, że skoro jest rząd to musi być i premier. W ten sposób komuniści stali się oficjalnym rządem w Polsce. Co prawda na razie tymczasowym, ale... 4 dni później ZSRR łaskawie uznał Rząd Tymczasowy RP. W między czasie komuniści zadbali także o wojsko. 1. Korpus Polskich Sił Zbrojnych został przekształcony w 1. Armię Polską. Wszystko działo się oczywiście na terenie ZSRR. W ten sposób istniała już Polska Armia pod przywództwem komunistów i z namaszczeniem Matki Rosji. Komuniści budowali sobie cały czas swój polski raj. Tymczasem w 1945 roku rozpoczęły się negocjacje Wielkiej Trójki. Jedną z jej pierwszych decyzji z 4-11 lutego 1945 roku było ustalenie ostateczny przebieg wschodniej granicy Polski. Oczywiście granica ta została ustalona tak, jak pasowało to Stalinowi. ZSRR było na tyle mocne, że reszta świata nie chciała się mu narażać w tak błahej sprawie. W tym czasie postanowiono także, że w Polsce odbędą się DEMOKRATYCZNE wybory, a Rząd Tymczasowy zostanie powiększony o przedstawicieli emigracji i sił demokratycznych z kraju. Niestety znowu alianci dobrze wiedzieli, że przy boku Stalina w Polsce nie może zagościć prawdziwa demokracja. Między 17 a 21 czerwca w 1945 roku w Moskwie odbyła się narada w sprawie powołania Tymczasowego Rząd Jedności Narodowej (TRJN) z udziałem ambasadorów USA i Wielkiej Brytanii. Rząd ten miał być próbą aliantów, którzy chcieli demokracji w Polsce. Niestety byli oni zbyt ulegli wobec ZSRR. To wszystko spowodowało, że rząd, który miał być prawdziwie demokratyczny i w którym znaleźć się mieli przedstawiciele krajowej opozycji i rządu emigracyjnego stał się tylko kolejnym rządem zdominowanym przez komunistów. Gdy 28 czerwca Bolesław Bierut oficjalnie powołuje TRJN tylko cztery ministerstwa objęli ludzie nie związani z KRN czy PKWN. Pełne obaw przed Stalinem kraje uznają TRJN. Najpierw 29 czerwca Francja, potem 5 lipca USA, Wielka Brytania i Chiny. Tym samym państwa te cofnęły uznanie dla rządu RP na emigracji. Po ustaleniu się pozycji TRJN na arenie międzynarodowej rozwiązały się Delegatura Rządu na Kraj, Rada Jedności Narodowej i Delegatura Sił Zbrojnych na Kraj. Konferencja w Poczdamie. 17 lipca – 2 sierpnia 1945 roku. Obrady Wielkiej Trójki (Clement Richard Attlee – Wielka Brytania, Harry Truman – USA, Józef Stalin – Związek Radziecki). W konferencji tej wzięli także udział członkowie TRJN, ale także nie-komuniści, jak chociażby Stanisław Grabski czy Stanisław Mikołajczyk. Po pierwsze potwierdziła ona postanowienia jałtańskie. Po drugie zajęto się zachodnimi i południowymi granicami Polski. Postanowiono, także że granice Polski i inne jej sprawy zostaną ustalone podczas wolnych i demokratycznych wyborów. Tym samym Polskę pozostawiono swojemu własnemu losowi... i oczywiście woli Stalina. Jak już pisałem wcześniej postępy w przejmowaniu władzy przez komunistów w Polsce nie były poparte wolą narodu. Nie powinno więc nikogo dziwić powstanie opozycyjnej partii – Polskiego Stronnictwa Ludowego pod przewodnictwem Stanisława Mikołajczyka. Lecz także organizacji konspiracyjnych. 2 września 1945 roku powstaje Wolność i Niepodległość (WiN). Organizacja zrzeszająca dawnych AKowców. Kierownictwo w niej objął pułkownik Jan Rzepecki. Jej cele były jasne: chciano zbliżyć się do państw zachodnich i wprowadzić w kraju prawdziwą demokrację. W styczniu 1946 roku podziemie polskie utworzyło nawet Komitet Porozumiewawczy Organizacji Polski Podziemnej (KPOPP), uznawał się on nawet za podziemny parlament. Niestety nie przetrwał on długo. A komuniści dalej robili swoje. Centralizowali gospodarkę, rozwijali organizacje terroru, wprowadzali do władzy nawet na najniższych szczeblach swoich ludzi (np. sądy grodzkie i uprowadzenia przez NKWD sędziów). Między 6 a 13 grudnia 1945 roku w Warszawie odbył się też I Zjazd PPR. Stwierdzono na nim, że budowa nowego ustroju polityczno-gospodarczego może nastąpić jedynie w sojuszu ze wszystkimi demokratycznymi i patriotycznymi siłami narodu przy wzmocnieniu jednolitego frontu klasy robotniczej. W sumie nieźle... Ale oznaczało to, iż komuniści zamierzają w pierwszej kolejności opanować PPS. Tak to już z nimi jest, że trzeba umieć czytać między wierszami. Na zjeździe został także wybrany 46-osobowy Komitet Centralny partii. Pod koniec grudnia 1945 roku Polska Partia Robotnicza liczyła 235 tyś. członków. PSL w połowie stycznia roku następnego liczyła już 800 tyś. członków. 19-21 stycznia odbył się także kongres Polskiego Stronnictwa Ludowego. Na obu kongresach pojawiała się także sprawa zorganizowania referendum, do którego zobowiązywały komunistów ustalenia poczdamskie. Komuniści starali się jak najbardziej opóźnić przeprowadzenie tegoż referendum. Oficjalny powód – trwające migracje i walki z podziemiem. Prawdziwy powód – rozbudowa aparatu terroru, który miał pokierować jego przebiegiem. 27 kwietnia 1946 roku ogłoszono ustawę o przeprowadzeniu referendum. 11 maja tego samego roku KRN ogłasza trzy pytania: czy jesteś za zniesieniem senatu?; czy jesteś za utrwaleniem reform społeczno-gospodarczych?; czy chcesz utrwalenia granicy zachodniej Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej. Oczywiście propaganda ruszyła ostro do akcji. Wszelkie plakaty i ulotki głosiły: Głosuj trzy razy TAK. 30 czerwca ludzie ruszyli do głosowania. PSL nakłaniało do oddania choć jednego głosu na nie w pierwszym pytaniu. Zrzeszenie WiN wzywało do odpowiedzi nie na pierwsze dwa pytania, części partii apelowała nawet o głosowanie 3 x nie. I udało się... poniekąd. Wybory, które odbyły się w atmosferze brutalnych nacisków politycznych i policyjnych przyciągnęły do urn 85% uprawnionych do głosowania. Według oficjalnych wyników na pierwsze pytanie tak odpowiedziało 68, 2% głosujących, na drugie 77,1%, a na trzecie 91,4%. Wyniki zostały sfałszowane przez komunistów. Jak ustalono po latach, według wewnętrznych danych PPR na 1 pytanie 26,9% odpowiedziało tak, 2 - 42%, 3 - 67%. Oficjalny protest Stanisława Mikołajczyka, poparty przez Stany Zjednoczone i Wielką Brytanię nie pomógł. Mikołajczyka nazwano zdrajcą i musiał on 21 października 1947 r. uciekać z kraju. W tej chwili stało się jasne, że komunistom władzy tej szybko odebrać bez większego cudu się nie da. Nie pomagały skargi Mikołajczyka do ambasad (choć Stany i Wielka Brytania ją poparły) – liczył się tylko Stalin. To wszystko nie rokowało pozytywnie przed zbliżającymi się wyborami do Sejmu. PPR wiedziało, że nie ma szans bezpośrednio wygrać tych wyborów. Komuniści zaproponowali bardzo szeroki blok w ramach którego miałoby nastąpić podzielenie mandatów. PSL wiedząc jednak, że ma szansę na wygranie tych wyborów nie zdecydował się na przystąpienie do nie pewnej koalicji. 19 stycznia 1947 roku przeprowadzono wybory. Znowu terror był bardzo silny i znowu nie przeszkodziło to w zwycięstwie opozycji. Szacuje się, że około 60% głosów zostało oddane na PSL. Jednak po sfałszowaniu wyników wygrał Blok Demokratyczny (PPR, PPS, SL, SD) zyskując rzekomo 80,1% głosów przy 10,3% oddanych na PSL. To pozwoliło na objęcie absolutnej większości mandatów a tym samym rządzenie krajem. Już na pierwszym posiedzeniu Sejmu (5 lutego) na prezydenta wybrano Bolesława Bieruta, byłego agenta radzieckich służb specjalnych. Dzień później powołany został rząd Józefa Cyrankiewicza, a PSL przeszło do opozycji. I tak mijają kolejne miesiące na umacnianiu się władzy komunistów. Mikołajczyk śle kolejne noty, protesty o terrorze na jego partii i fałszowaniu wyników wyborczych. To niestety nic nie daje. Komuniści natomiast robią swoje. Rozpoczynają swoją Bitwę o handel uchwalając ustawę o zwalczaniu drożyzny i nadmiernych zysków w obrocie handlowym (2 czerwca 1947), dzięki której komisje specjalne do walki z nadużyciami i szkodnictwem gospodarczym mogły nakładać na prywatnych handlowców wysokie kary (konfiskata towaru i zajmowanego lokalu), bez orzeczenia sądu. 2 lipca 1947 ogłoszona zostaje ustawa zakładająca wprowadzenie planu 3-letniego. Miał on przysłużyć się rozwojowi polskiej gospodarki. Jednak w praktyce nie został w pełni zrealizowany. 27 lipca także zwykli ludzie zaczynają się przyczyniać do budowania idei komunizmu. Górnik Wincenty Pstrowski (ogłoszony pierwszym polskim przodownikiem pracy, sławiony przez komunistyczną władzę jako wzór) rozpoczyna sławetne współzawodnictwo pracy. Lata 1947, 1948 są dalszą próbą budowania szczęścia na siłę w Polsce. Tępieni są przeciwnicy systemu – w wyniku tego zamknięto redakcję Tygodnika Warszawskiego, a jego Kazimierza Studentowicza i Wiesława Chrzanowskiego oskarżono o szpiegostwo, szpiedzy - sąd wojskowy we Wrocławiu skazał za działalność szpiegowską przeciwko Polsce urzędników konsulatów Francji w Szczecinie i we Wrocławiu, ale zastrzeżenia miano nawet do Wiesława Gomułki, którego 31 sierpnia 1948 r. plenum PPR oskarża o wywoływanie kryzysu w kierownictwie partii i odchylenia prawicowo-nacjonalistyczne. W związku z tym dotychczas bezpartyjnego Bolesława Bieruta powołano na I sekretarza PPR. 15-22 grudnia 1948 roku. Kongres Zjednoczeniowy PPR i PPS. Niechętnych połączeniu działaczy PPS po prostu usunięto. W ten sposób 22 grudnia można ogłosić powstanie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Przewodniczącym Komitetu Centralnego zostaje wszechobecny Bolesław Bierut. W ramach swego obejmowania władzy komuniści musieli jeszcze wyeliminować ostatniego naprawdę silnego wroga. Był to kościół katolicki, bardzo silny w Polsce. Sposobów było sporo – zerwanie konkordatu z 1925 roku (12 września 1945), wydanie dekretu ograniczającego publiczne uprawianie kultu religijnego (23 stycznia 1949), czy nakazanie biskupowi Piotrowi Kałwie by zdementował rzekomy cud w Lublinie (6 lipca 1949). Kościół jednak nie zamierza ustępować komunistom. 13 lipca Watykan wydaje oświadczenie grożące ekskomuniką za przynależność do partii komunistycznych. Już dzień później odbywa się 25-tysięczny wiec żądający od władz kościoła zaprzestania awanturniczej działalności. Dochodzi do starć uczestników wiecu z wiernymi. Komuniści wiedzą, że z kościołem może im się nie udać wygrać. Wobec tego rozpoczynają aresztowania wśród księży. W tej sytuacji Prymas Polski, arcybiskup Stefan Wyszyński, w celu ratowania przynajmniej części niezależności i swobody kultu, w kwietniu 1950 r. podpisał umowę z rządem. Dzięki lojalnej postawie wobec komunizmu kościół zyskiwał pewne prawa (nauczanie religii w szkołach i pracę duszpasterską i charytatywną). Początek lat pięćdziesiątych był już tylko praktycznie formalnością dla silnej partii komunistycznej. Wprowadzono na uczelniach wyższych obowiązkowe zajęcia z marksizmu-leninizmu, język rosyjski w szkołach. Zniesiono także święto 3 Maja. Rok 1952. Rozpoczęło się wprowadzanie kartek na coraz więcej towarów. Zakończyły się możliwości walki opozycji z komunistami (nie licząc kościoła, który zresztą też był mocno ograniczony). 27 lutego 1952 roku opublikowano projekt nowej konstytucji i nazwy państwa (Polska Rzeczpospolita Ludowa). 22 lipca nowa konstytucja wchodzi w życie. Opozycja nie miała nic do powiedzenia. Ogłoszono komunistyczną konstytucję i tyle... Co jeszcze gorsze w obliczu nowych wyborów sejm 1 sierpnia uchwala nową ordynację wyborczą: liczba kandydatów na liście ma równać się ilości posłów przypadających na dany okręg. 26 października odbywają się drugie powojenny wybory. Zgodnie z obawami jedyną listę kandydatów zgłasza Front Narodowy, dokładnie z taką liczbą kandydatów jaka powinna być wybrana. Dzięki temu już 20 listopada 1952 roku na premiera Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej zostaje Bolesław Bierut. Tym samym możliwości polskiej opozycji spadają do zera. W Polsce bezapelacyjnie do władzy dochodzą komuniści. I trzeba będzie jeszcze poczekać wiele lat, do początku lat dziewięćdziesiątych by ten stan rzeczy uległ zmianie... Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu ul. Janusza Kurtyki 1 02-676 Warszawa tel.: +48 22 581-87-78/77/76 e-mail: @ Instytut Pamięci Narodowej

przejęcie władzy przez komunistów w polsce